“Ieder individu is verantwoordelijk voor het eigen handelen”
Verslag van de NTFU-training wegkapitein op 28 maart
Maart roert zijn staart. Als ik ’s morgen vroeg het hek bij het clubhuis van Statina open is het fris maar schijnt nog een waterig zonnetje. De eerste deelnemer aan de training komt druipnat binnen, nadat hij een fikse bui over zich heen heeft gehad. Gelukkig staat er lekkere verse, warme koffie klaar met heerlijk chocolade paaseitje. Later schijnt de zon uitbundig naar binnen door de ramen van het clubhuis en moeten de gordijnen naar beneden om de beelden van de beamer nog goed te kunnen zien. In de kantine is het behaaglijk warm, terwijl buiten de atleten van Statina aan het trainen zijn.
NTFU-trainer Eveline Bremmer geeft de training wegkapitein aan een diverse groep van 11 geïnteresseerde deelnemers die zich om uiteenlopende redenen hebben opgegeven voor deze cursus. Sommige ervaren TTC-ers hebben behoefte aan een opfriscursus, anderen zijn net gestart of gaan beginnen als wegkapitein maar er zijn ook gewone leden die graag meer willen leren over veilig fietsen in een groep. Als docent in het MBO heeft Eveline veel ervaring in het onderwijs. In de ochtend is het theoretische deel waar zij de groep aandachtige cursusdeelnemers rustig en gedecideerd doorheen loodst.
Veiligheid voorop
Veiligheid staat bij onze vereniging hoog in het vaandel. Daarom organiseren we regelmatig deze training om onze TTC-ers goed voorbereid op weg te sturen. De training is interactief. De deelnemers zijn goed voorbereid, hebben het materiaal dat vooraf is gedeeld doorgelezen en stellen vragen waardoor een levendige discussie ontstaat.
Eveline raadt ons aan om het gesprek aan te gaan met de leden over veiligheid. Communiceer luid en duidelijk. WTC Culemborg heeft het goed voor elkaar met uitgangspunten voor de TTC-er die via de website worden gedeeld. Een van de deelnemers merkt op dat het niet voldoende is om het op de website te zetten maar dat het ook actief uitgedragen moet worden door het bespreekbaar te maken. Regelmatig evalueren is belangrijk.
Uitgangspunt is dat ieder individu verantwoordelijk is voor het eigen handelen. De wegkapitein heeft de leiding over de rit maar niet de aansprakelijkheid. Een goede wegkapitein is zich bewust van de zorgtaak en durft anderen aan te spreken en te wijzen op hun gedrag. Zorg dat je rust houdt in de groep. Observatie van een van de deelnemers is dat de concentratie en scherpte afneemt als je elke week met dezelfde mensen rijdt.
Signalen en commando’s
Het commando “vrij” leidt tot discussie. Dit kwam ook al ter sprake tijdens de TTC-bijeenkomst enkele dagen eerder. Een aantal jaar geleden hebben wij als club dit signaal afgeschaft op advies van de NTFU. Degenen die voorop rijden kunnen nooit voor een ander beslissen of de weg vrij is. Er wordt nu weer wat genuanceerder tegenaan gekeken. Er is geen eenduidige lijn. Je moet vertrouwen op degene die voor je rijdt maar uiteindelijk ben je zelf verantwoordelijk om de situatie in te schatten. Ieder individu is verantwoordelijk voor het eigen handelen. Het is belangrijk om daar als groep goede afspraken over te maken.
Hiermee is het cursusdeel over de signalen geopend. Hoe minder signalen, hoe meer rust in de groep. Eveline adviseert om rekening te houden met de samenstelling van de groep. Ervaring telt. Als er meer nieuwe leden meerijden in de groep is het verstandig meer signalen door te geven.
Imago en beeldvorming
Een ander belangrijk onderwerp is het imago van groepen racefietsers op de openbare weg. Als belangenbehartiger maakt de NTFU zich hard voor het imago van groepen die fietsen in clubverband. Helaas zijn er regelmatig incidenten die de publiciteit halen. Daarin draagt het slechte gedrag van een minderheid bij aan de negatieve beeldvorming over racefietsers in het algemeen. Het is belangrijk dat we ons daarvan bewust zijn. Door zelf wat vriendelijker te zijn naar andere weggebruikers wordt het iets beter.
Het staat voorop dat we ons houden aan de WegenVerkeersWet. Dat betekent dat we 2-aan-2 mogen rijden, mits het andere verkeer het toelaat. Als iedereen de regels naar zijn hand gaat zetten, wordt het een rommeltje. Een rond blauw bord betekent dat je op het fietspad moet rijden, al zijn niet alle fietspaden handig aangelegd. Geef op tijd richting aan. Juist voor het overige verkeer.
Groepsgrootte is precair. De NTFU begrenst de groepsomvang officieel op maximaal 14 fietsers. Als club gebruiken wij dat ook als richtlijn. Eveline is zelf een voorstander van kleinere groepen. Hoe kleiner de groep, hoe overzichtelijker. Wij fietsen over de openbare weg. Hoe minder personen in de groep, hoe makkelijker de groep zich over de weg beweegt. Groepen van 8 tot 10 fietsers hebben haar voorkeur. Splits groepen op en laat er minimaal 300 meter tussen. Een van de deelnemers merkt op dat we als een speer vertrekken zonder warming-up en niet rustig infietsen. Maak daar goede afspraken over. Sommige leden gebruiken daar de rit van huis naar Statina voor.
Rijd Mono
Altijd handen aan het stuur! Geen telefoon in de hand op de fiets. Wil je wat vastleggen? Rijd vooruit, stop en fotografeer of film. Als club zijn we daar streng in. Toen onze voorzitter vorig jaar een meerijder daarop aanspraak, leidde dat tot negatieve commentaren op Facebook. Wij staan voor onze uitgangspunten en principes. Drink met links. Train jezelf daarop. En zoek de achterkant van de groep op als het kan. Kijk ver vooruit en anticipeer op wat gaat komen.
Op de fiets
Zorg dat het materiaal in orde is. Je hoeft niet elke week te controleren maar bijvoorbeeld wel aan het begin van het seizoen of na de zomer en ook als er nieuwe leden meefietsen. Let op de bandendruk. Er is een vuistregel gekoppeld aan je lichaamsgewicht maar het slimste is om op vittoria.com te kijken welke druk in jouw situatie het best is.
Communiceer of herhaal de belangrijkste afspraken naar de leden. Naleven en handhaven is een groepsverantwoordelijkheid. De 2 voorste rijders zijn de ogen van het peloton. Altijd achter de voorste 2 aan blijven rijden ook als er verkeerd wordt gereden om gevaarlijke situaties in de groep te voorkomen.
Roep de signalen en geef ze handmatig door. Alleen de voorste en de achterste rijders steken bij verandering van richting de hand uit (alleen links of rechts). De achtersten doen dat voor het overige verkeer. Niet te veel en te hard roepen om andere weggebruikers niet te verontrusten. Dat is situatie-afhankelijk. Bij beginnende fietsers in de groep is het verstandig om meer signalen te geven. Als er wordt geroepen dit klakkeloos doorgeven. Als dat niet gebeurt elkaar daar op aanspreken.
Doordraaien
Eveline besteed aandacht aan doordraaien en ritsen. Wederom, maak daar voor de start van de rit goede afspraken over. Als je afspreekt om door te draaien doe dat rechtsom. Geef een signaal of gebaar als je van de kop af wil en laat je in de rechterrij afzakken. De linkerrij schuift door naar voren. Voorkom waaierrijden want dat leidt ertoe dat je met te veel naast elkaar gaat rijden.
Als het signaal ritsen klinkt, versnelt de rechterrijder en laat die een gat vallen waarin de linkerfietser kan aansluiten. Links vertraagt en voegt in maar nooit de benen stilhouden. Blijf doortrappen met je handen aan de remmen om controle te houden over de fiets. Anders ga je zwabberen en ontstaat er onrust in de groep. Meer informatie vind je in deze video’s van de NTFU.
Een van de deelnemers heeft nog een goede tip. Vraag een andere TTC-er om achterin te rijden en op te letten. Help elkaar! Voel je vrij als lid van de groep. Spreek als groepslid anderen aan. Niet alleen de TTC-er hoeft dat te doen.
Lunch en praktijk
Na een vragenronde en korte evaluatie wordt het theoretische ochtenddeel afgesloten met een vriendelijke dankzegging aan Eveline die ook haar vrije zaterdag opoffert om ons iets bij te brengen. Met dank aan Hans Maas staat een heerlijke lunch klaar voor de trainer en deelnemers.
Daarna stapt de groep op de fiets voor het praktische deel waarin ieder van de deelnemers roulerend de wegkapiteinrol op zich neemt om het geleerde direct toe te passen. Als de groep vertrekt, schijnt tussen de hoge kathedraaltorens van de stapelwolken fijn de zon. De frisse westenwind is aangewakkerd. De eerste kilometers waren wat onrustig, maar de laatste kilometers liepen erg soepel. Leuk om te zien dat zoveel diversiteit toch prima samen kan fietsen. De deelnemers hebben toch veel geleerd en nieuwe inzichten opgedaan.
